Alternatywne Spółki Inwestycyjne (ASI) cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem inwestorów. Od momentu wprowadzenia ograniczeń dla zwolnień podatkowych Funduszy Inwestycyjnych Zamkniętych, uwaga inwestorów skupia się właśnie na ASI. Prawodawca, podążając za tym zainteresowaniem, nie od razu, ale w końcu zaczął modyfikować system podatkowy w taki sposób, aby Alternatywna Spółka Inwestycyjna stała się atrakcyjną opcją inwestycyjną.

Z uwagi na to, że większość działalności inwestycyjnej polega na rolowaniu inwestycji w przyszłość, a nie realizacji zysków z danego projektu, atrakcyjny wehikuł inwestycyjny powinien zapewniać jakąś formę zwolnienia podatkowego dla inwestycji rolowanych. Inaczej mówiąc, aby zaprojektowany wehikuł pozostawał atrakcyjny dla inwestorów, musi pozwalać na nieopodatkowywanie bieżących zysków, jeśli są one przeznaczane na kolejne projekty inwestycyjne, a nie na wypłatę do udziałowców.

PREFERENCJE PODATKOWE DLA ASI

Jedną z podstawowych instytucji wdrożonych w tym kontekście do polskiego systemu podatkowego, jest zwolnienie z podatku dochodowego dla Alternatywnej Spółki Inwestycyjnej

Pierwotnie, zwolnienie przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 58a) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych[1] zapewniało brak opodatkowania dochodów osiąganych przez ASI ze zbycia udziałów lub akcji w spółkach, pod warunkiem, że ASI posiadała co najmniej 10% udziałów lub akcji w danej spółce przez nieprzerwany okres co najmniej dwóch lat. 

Co istotne, w porównaniu do m.in. zwolnienia z opodatkowania dywidend wypłacanych pomiędzy spółkami zależnymi (tj. art. 22 ust. 4 Ustawy o CIT), w przypadku zwolnienia z zysków kapitałowych ASI, okres dwuletni musi być spełniony na moment sprzedaży. Czyli nie ma możliwości skorzystania ze zwolnienia dla Alternatywnej Spółki Inwestycyjnej, jeżeli udziały zostaną sprzedane przed upływem dwóch lat od ich nabycia. Nawet jeśli po zbyciu inwestycji ASI wciąż będzie posiadać odpowiedni procent udziałów przez dwa lata. Zwolnienie będzie stosowane dopiero po upływie dwóch lat.

Począwszy od 1 stycznia 2022 r. wymogi uzyskania zwolnienia przez Alternatywną Spółkę Inwestycyjną zostały złagodzone, jednak jedynie w zakresie wymaganego udziału w spółce. Obecnie istnieje możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania zysków ze sprzedaży udziałów lub akcji przez Alternatywną Spółkę Inwestycyjną, jeśli przed sprzedażą ASI posiadała co najmniej 5% udziałów lub akcji danej spółki (w porównaniu do 10% przed zmianą). Dwuletni okres posiadania udziałów lub akcji nie uległ zmianie.

Co istotne, omówionego zwolnienia nie stosuje się w zakresie zbywania udziałów lub akcji spółek, których wartość aktywów pośrednio lub bezpośrednio w co najmniej 50% stanowią nieruchomości położone w Polsce.

Z dodatkowych preferencji podatkowych, z których korzysta Alternatywna Spółka Inwestycyjna można wskazać wyłączenie ASI spod regulacji tzw. niedostatecznej kapitalizacji. Oznacza to, że podmioty działające w formie ASI będą mogły korzystać z pełnego zaliczania w koszty uzyskania przychodu kosztów finansowania dłużnego, czyli m.in. odsetek od pożyczek czy obligacji. Jest to dodatkowe ułatwienie, które pozwala na sprawniejsze prowadzenie inwestycji lewarowanych, bez potrzeby każdorazowej kalkulacji potencjalnego wyłączenia części kosztów finansowych z kosztów podatkowych. Zapewnia to jednocześnie istotne oszczędności podatkowe dla podmiotów prowadzących inwestycje lewarowane, ponieważ całość kosztu finansowego może obniżać bieżący dochód do opodatkowania spółki.

ASI NA SPRZEDAŻ

PREFERENCJE DLA INWESTORÓW ALTERNATYWNEJ SPÓŁKI INWESTYCYJNEJ

Na fali zmian podatkowych w Polsce, z początkiem stycznia 2022 roku dodano również jeszcze jedną preferencję podatkową dotyczącą ASI, tym razem dla inwestorów. 

Nowa ulga inwestycyjna polega na możliwości zaliczenia w koszty uzyskania przychodów dodatkowo 50% wydatków, poniesionych na nabycie lub objęcie udziałów lub akcji w Alternatywnej Spółce Inwestycyjnej. Co istotne, z odliczenia może skorzystać również inwestor, który nabył spółkę, w której Alternatywna Spółka Inwestycyjna posiada co najmniej 5% udziałów lub akcji. Albo w której ASI dopiero nabędzie co najmniej 5% udziałów lub akcji w czasie 90 dni od daty, gdy udziały lub akcje obejmie inwestor. 

Z odliczenia można skorzystać w roku podatkowym, w którym poniesiono wydatki. Czyli inwestor może zwiększyć roczne koszty uzyskania przychodów (a więc zmniejszyć odpowiednio podatek za dany rok) już w momencie nabycia inwestycji (wg. regularnych zasad, koszty nabycia udziałów lub akcji rozlicza się dopiero w momencie ich sprzedaży). Oczywiście, całość kosztów nabycia będzie można dodatkowo rozliczyć w kosztach w momencie zbycia inwestycji.

Należy jednak pamiętać, że nowa ulga została obwarowana szeregiem warunków, w tym:

  • odliczenie w danym roku nie może przekroczyć w sumie 250 000 PLN dla inwestora;
  • odliczenie przysługuje inwestorowi, gdy w ASI jest wspólnik, który nabył udziały lub akcje sfinansowane w całości lub w części ze środków europejskich przeznaczonych na inwestycje venture capital w Polsce (wystarczy jeden wspólnik w ASI o takich parametrach, aby zapewnić ulgę pozostałym inwestorom);
  • musi być zawarta umowa inwestycyjna pomiędzy inwestorem a ASI (dotycząca inwestycji w daną ASI lub wspólnej inwestycji łącznie z ASI w inny podmiot, gdy ASI obejmuje co najmniej 5% w tym podmiocie);
  • inwestor musi być przez co najmniej 2 lata wstecz podmiotem niepowiązanym z ASI oraz ze spółką będącą przedmiotem inwestycji;
  • inwestor musi posiadać udziały lub akcje, w stosunku do których korzysta z ulgi przez co najmniej 24 miesiące.

PODSUMOWANIE

Praktyka rynkowa pokaże, czy wprowadzone zmiany doprowadzą do jeszcze większego wzrostu atrakcyjności ASI wśród inwestorów. Z pewnością obniżenie progu inwestycji gwarantującego ASI zwolnienie z CIT do 5% to istotny krok w kierunku wykorzystywania Alternatywnych Spółek Inwestycyjnych do większej dywersyfikacji inwestycji. Dzięki temu, ASI będą mogły korzystać ze zwolnień przy większej liczbie inwestycji. Niemniej, pozostawienie wymogu posiadania udziałów lub akcji przez co najmniej dwa lata przed zbyciem, nawet przy obniżeniu progu do 5% może hamować rozwój rynku ASI. Szczególnie w niepewnej sytuacji rynkowej, wchodzenie w średnioterminowe inwestycje może być coraz mniej popularne.

Z drugiej strony, wprowadzenie nowych preferencji dla inwestorów może zachęcić do korzystania z inwestycji w ASI. Szczególnie, że nowa ulga dla inwestorów jest dostępna również, gdy inwestycja nie dotyczy ASI bezpośrednio, ale gdy ASI jest jednym z inwestorów w innym podmiocie. Niemniej, szereg warunków, którymi obwarowano możliwość skorzystania z tej ulgi może odstraszać część inwestorów.

Jakkolwiek by jednak nie oceniać wprowadzonych zmian podatkowych, ASI pozostaje jednym z najciekawszych wehikułów inwestycyjnych dostępnych obecnie w Polsce i z pewnością warto rozważyć skorzystanie z tej opcji przy planowaniu działalności inwestycyjnej.


[1] Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 1800 ze zm.), dalej: Ustawa o CIT