Dynamika zmian w przepisach podatkowych towarzyszy nam od wielu lat. Koncentracja ekip rządzących na wyborach dała nieco wytchnienia przedsiębiorcom, bo w ubiegłym roku nie było kolejnych strategicznych zmian w podatkach! Dzięki temu rynek ma przestrzeń na ugruntowanie się praktyki, a przedsiębiorcy mają szansę w końcu pewnych rzeczy po prostu się nauczyć i znaleźć przestrzeń wykorzystania ich w swoim biznesie. Zastanówmy się jak można wykorzystać CIT estoński. Rozwiązanie to bardzo nieufnie traktowaliśmy jeszcze dwa lata temu. Dziś znajduje wielu zwolenników. Ma również swoje ograniczenia…

Co to jest estoński CIT?


Estoński CIT, czyli inaczej opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek, jest jednym z rozwiązań́ możliwych do zastosowania w celu optymalizacji działań spółki. CIT estoński został wprowadzony jako forma opodatkowania wykorzystywana przez spółki, których celem jest przede wszystkim rozwój oraz reinwestowanie kapitału w bieżącą działalność operacyjną. W pierwszym roku funkcjonowania estońskiego CITu w Polsce, jego zastosowanie okazywało się niekorzystne dla spółek. Jednakże przepisy zostały zmienione i teraz jest to ciekawa, atrakcyjna, a przede wszystkim efektywna forma opodatkowania dla spółek. Dodatkowo, ukształtowała się już linia orzecznicza w najbardziej kluczowych kwestiach dotyczących estońskiego CITu. Oznacza to, że spółki korzystające z estońskiego CITu, czyli te wybierające formę opodatkowania zwalniającą je z odprowadzania podatku dochodowego od osób prawnych, na bieżąco mogą funkcjonować w jeszcze bardziej efektywny sposób, co powoduje, że takie spółki stają się  bardziej efektywne pod kątem ekonomicznym i finansowym.

Estoński CIT – Jak wygląda praktyka organów?


Estoński CIT funkcjonuje w praktyce w Polsce od kilku lat, w związku z czym organy podatkowe opanowały już obsługę tej instytucji. Spółki nauczyły się nie tylko korzystać z estońskiego CITu, ale także stosować go zgodnie z prawem w korzystny sposób. Sądy oraz organy podatkowe w większości zagadnień związanych z estońskim CITem zdążyły już ukształtować linię orzeczniczą czy interpretacyjną. Chociaż w niektórych kwestiach nadal toczą się spory między organami a podatnikami, to świadomość ukształtowanej linii orzeczniczej pozwala poruszać się w obecnym stanie rzeczy. O najnowszych orzeczeniach w zakresie stosowania CITu estońskiego piszemy w dzisiejszym materiale. Najpierw jednak przyjrzyjmy się CITowi estońskiemu samemu w sobie.

Czy estoński CIT to atrakcyjne opodatkowanie?


CIT estoński oferuje spółkom niezwykle atrakcyjne opodatkowanie, które zwiększa ich efektywność. Może okazać się szczególnie opłacalny dla spółek, które stawiają na rozwój i reinwestycję zysków. Przeanalizujmy teraz, jak korzystnie wypada CIT estoński w porównaniu z CITem na zasadach ogólnych. Należy zauważyć, że efektywna łączna stawka tzw. CITu estońskiego jest niższa niż̇ podatku CIT na zasadach ogólnych (to znaczy w przypadku wypracowania przez spółkę̨ dochodu i następnie wypłaty dywidendy do udziałowca). W standardowej stawce opodatkowania wynoszącej 19% efektywna stawka opodatkowania wypłacanych zysków spółki wynosi 34%, a w CIT estońskim – jedynie 25%. W przypadku małych podatników standardowa stawka opodatkowania wynosi 9%, efektywna stawka opodatkowania wypłacanych zysków spółki wynosi 26%. Natomiast w CIT estońskim dla małych podatników wynosi ona tylko 20% – to aż sześć procent różnicy! Poniższa tabela prezentuje to w sposób klarowny.

Zwykły CITEstoński CIT
Standardowa stawka opodatkowania19%20% (dla małych podatników 9%)
Efektywna stawka opodatkowania34%25% (dla małych podatników 20%)

Kim jest mały podatnik?


Pod pojęciem tym kryje się podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 2 000 000 euro. Przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł.

Kiedy stosujemy podatek 20% w estońskim CIT?


Opodatkowanie estońskim CIT w wysokości 20% dotyczy przede wszystkim dywidend oraz dochodów:

  • Powstałych w wyniku wypracowanego zysku netto w części, w jakiej zysk ten został wypłacony;
  • Powstałych w efekcie pokrycia wyniku finansowego netto przeznaczonego na wypłaty na rzecz udziałowców, akcjonariuszy lub wspólników;
  • Przeznaczonych na pokrycie strat powstałych w okresie poprzedzającym okres opodatkowania estońskim CITem
  •  Pochodzących z wypłaty tzw. ukrytych zysków.

Opodatkowaniu wyżej wspomnianym estońskim CITem w stawce 20% podlegają również:

  • Wydatki niezwiązane z działalnością̨ gospodarczą; 
  • Dochód z tytułu zmiany wartości składników majątku, gdy spółka będzie się̨ reorganizować́; 
  • Dochód z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych. 

Czy CIT Estoński nadal ma pułapki?


Przez pojawiające się w powyższym wyliczeniu ukryte zyski ustawodawca rozumie: świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest udziałowiec, akcjonariusz albo wspólnik lub podmiot powiązany bezpośrednio lub pośrednio ze spółką lub z tym udziałowcem, akcjonariuszem albo wspólnikiem. 

W związku z taką definicją i treścią ustawy do ukrytych zysków należą szczególnie: 

  • kwoty pożyczek (kredytów) udzielonych przez spółkę udziałowcowi, akcjonariuszowi albo wspólnikowi, w tym za pośrednictwem tworzonych z zysku funduszy, lub podmiotowi powiązanemu z udziałowcem, akcjonariuszem lub wspólnikiem oraz odsetki, prowizje, wynagrodzenia i opłaty od pożyczki (kredytu) udzielonej przez te podmioty spółce,
  • świadczenia wykonane na rzecz: 
  • fundacji prywatnej lub rodzinnej, podmiotu równoważnego takiej fundacji lub przedsiębiorstwa prowadzonego przez taką fundację albo taki podmiot, lub na rzecz beneficjentów takiej fundacji lub takiego podmiotu, 
  • trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym, 
  • nadwyżki wartości rynkowej transakcji, określone przepisami dotyczącymi cen transferowych, ponad ustaloną cenę̨ tej transakcji, 
  • nadwyżki zwróconej kwoty dopłaty, wniesionej do spółki zgodnie z odrębnymi przepisami, ponad kwotę̨ wniesionej dopłaty, przy czym jeżeli dopłata została wniesiona w walucie obcej, przeliczenia tej kwoty na złote dokonuje się̨ według średniego kursu waluty obcej ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na dzień odpowiednio zwrócenia dopłaty i faktycznego jej wniesienia, 
  • wypłacone z zysku wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziału (akcji), ze zmniejszenia wartości udziału (akcji), z wystąpienia wspólnika ze spółki, ze zmniejszenia udziału kapitałowego wspólnika w spółce, 
  • równowartości zysku przeznaczonego na podwyższenie kapitału zakładowego, 
  • darowizny, w tym prezenty i ofiary wszelkiego rodzaju, 
  • wydatki na reprezentację, 
  • dopłaty wypłacone w przypadku połączenia lub podziału podmiotów, 
  • odsetki od udziału kapitałowego, wypłacane na rzecz wspólnika przez spółkę̨, 
  • zyski przeznaczone na uzupełnienie udziału kapitałowego wspólnika spółki, 
  • świadczenia pieniężne i niepieniężne wypłacone w przypadku zmniejszenia udziału kapitałowego wspólnika w spółce. 

Jakie inne korzyści płyną z estońskiego CITu?


Spółki decydujące się na opodatkowanie CITem estońskim mogą̨ skorzystać z uproszczonych formalności podatkowych, co oznacza brak konieczności prowadzenia ewidencji podatkowych w zakresie podatku dochodowego, gdy spółki nie wypłacają̨ zysku. Jedyne, co muszą prowadzić, to zwykła księgowość. 

W praktyce, oświadczenie o rozpoczęciu korzystania z estońskiego CITu przez spółkę należy złożyć do końca miesiąca roku podatkowego, w którym spółka chce z niego skorzystać. Należy zwrócić tutaj uwagę na fakt, że korzystanie z CITu estońskiego można w rzeczywistości rozpocząć również w dowolnym innym czasie w trakcie roku podatkowego spółki – w takim przypadku należy jednak w wybranym momencie rozliczyć CIT na zasadach ogólnych, zamknąć księgi i sporządzić sprawozdanie finansowe, a następnie otworzyć nowy rok podatkowy – już na zasadach CITu estońskiego.

Kto może przejść na CIT estoński?


Warunkiem koniecznym do skorzystania z CITu estońskiego jest spełnienie wszystkich jego wymagań.  Przedstawiają się one następująco: 

  1. spółka musi być spółką akcyjną, spółką z o.o., prostą spółką akcyjną, spółką komandytowo- akcyjną lub spółką komandytową, 
  2. spółka nie może być przedsiębiorstwem finansowym, instytucją pożyczkową itp.
  3. udziałowcami spółki muszą być wyłącznie osoby fizyczne, 
  4. spółka nie może posiadać udziałów, akcji ani podobnych praw w innych spółkach, 
  5. nie może być spółką powstałą w wyniku procesu przekształceń określonego w  przepisach, ani nie może znajdować się w stanie upadłości lub likwidacji, 
  6. spółka musi zatrudniać co najmniej 3 osoby fizyczne na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenie, 
  7. spółka powinna prowadzić działalność gospodarczą poza specjalnymi strefami ekonomicznymi, 
  8. mniej niż 50% przychodów spółki powinno pochodzić z tzw. źródeł pasywnych (tj. wierzytelności, odsetki, prawa autorskie, zbycia instrumentów finansowych itp.) oraz z transakcji z podmiotami powiązanymi. 
  9. spółka musi prowadzić rachunkowość́ zgodnie z polskimi standardami (w przypadku sprawozdań zgodnie z MSR za okres opodatkowania ryczałtem brak możliwoś

Najnowsze orzeczenia ws. estońskiego CITu w Polsce


Sądy oraz organy podatkowe w większości zagadnień związanych z estońskim CITem zdążyły już ukształtować linię orzeczniczą czy interpretacyjną. Jednak w niektórych kwestiach nadal można zauważyć spory między organami a podatnikami. W związku z tym pojawiają się interesujące interpretacje podatkowe i orzeczenia sądów z nimi związane.

W ostatnim czasie pojawiła się ciekawa interpretacja podatkowa oraz orzeczenie sądu. W jednej z ostatnich interpretacji indywidualnej, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że spółka skutecznie wybierze opodatkowanie CITem estońskim w trakcie roku podatkowego, jeżeli najpierw złożyła naczelnikowi urzędu skarbowego zawiadomienie ZAW-RD, a dopiero potem sporządziła sprawozdanie finansowe. Orzeczenie to jest o tyle istotne, że do tej pory przejście na CIT estoński w sytuacjach niestandardowych było dla spółek problematyczne. Wspomniane wyżej orzeczenie usuwa wątpliwości oraz daje nadzieję, że już za chwilę nie będzie niewiadomych w kwestiach formalnych CITu estońskiego.

Kolejnym ciekawym aspektem jest również moment wypłaty zysku. Warto zaznaczyć, że spółki komandytowe różnią się od spółek jawnych lub JDG w kontekście naliczania dochodu podatkowego po stronie wspólników. W spółkach komandytowych dochód podatkowy nie jest zazwyczaj ujmowany do momentu faktycznej wypłaty zysku (metoda kasowa), podczas gdy w przypadku spółek jawnych lub JDG podatek może być rozliczany nawet bez fizycznej wypłaty zysku (metoda memoriałowa). W praktyce organów podatkowych, opisany mechanizm odliczenia zwykle stosuje się przy rozliczeniach rocznych, a nie przy wypłacie zaliczek na poczet zysku w trakcie roku podatkowego. Niemniej jednak, większość niekorzystnych interpretacji indywidualnych wydanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej zostaje uchylona przez sądy administracyjne. W szczególności, istnieje silna linia orzecznicza sądów administracyjnych, o czym świadczy między innymi: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Wa 1810/21), Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 października 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 792/21). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podobne stanowisko przyjął również w innych orzeczeniach, m.in. sygn. akt: SA/Kr 793/21, I SA/Kr 794/21, I SA/Kr 795/21 oraz I SA/Kr 792/21.

CIT estoński w życiu przedsiębiorcy. Czyli jak wypłacić zyski ze spółki?


Jeden z naszych klientów stwierdził, że CIT estoński bardzo pomaga prowadzić biznes. Z drugiej strony dysponowanie nadwyżkami finansowymi w spółce jest praktycznie ograniczone do zera, co w dobie szalejącej inflacji jest dla przedsiębiorstwa bardzo niekorzystne. Przedsiębiorcy, którzy chcieliby zainwestować swoje środki poza biznesem (np. na rynkach finansowych), mają ograniczone możliwości, bo praktycznie mogą wybrać jedynie lokatę lub obligacje. 

Pożyczki w grupie nie wchodzą w grę, ponieważ mamy rozbieżność pomiędzy stanowiskiem organów podatkowych w wydawanych interpretacjach podatkowych, a orzeczeniami sądów administracyjnych. Oczywiście te pierwsze są niekorzystne dla biznesu, a czekanie na orzeczenie sądu oznacza dwa lata, co faktycznie wyklucza realne rozpatrywanie takiej okoliczności w biznesie. Co więcej nie wszystkie orzeczenia są korzystne. Warto  przyjrzeć się jednemu z orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. WSA stwierdził w nim, że w estońskim CIT nie ma znaczenia moment udzielenia pożyczki, liczy się natomiast tzw. efektywna dystrybucja zysku. Jeżeli wypłata odsetek ma miejsce po przejściu na estoński CIT, to mamy do czynienia z ukrytym zyskiem!

Pozostając w temacie pożyczek, warto również zauważyć, że model finansowania wewnątrzgrupowego, w którym spółka dominująca (będąca na estońskim CIT) udzielałaby pożyczek na rzecz podmiotów powiązanych, niesie za sobą ryzyko uznania tego typu pożyczek za formę ukrytego zysku opodatkowanego estońskim CITem, bez względu na rynkowość warunków udzielonego finansowania. Z pewnością jest to rozwiązanie, które wymagałoby uzyskania indywidualnej interpretacji w zakresie bezpiecznego stosowania takiego rozwiązania. Jeśli rozważasz taką formę finansowania, to zastanów się czy estoński CIT w dalszym ciągu będzie dla ciebie korzystny.

Niektórzy, co śmielsi przedsiębiorcy uciekają się do pewnej reorganizacji spółki na CIT estoński w taki sposób, że wydzielają ze spółki część przedsiębiorstwa (ZCP), i dzięki temu mogą dysponować środkami w innym podmiocie. Pamiętajmy, że w stosunku do takich transakcji linia orzecznicza dopiero się ukształtuje, a organy na nasze dzisiejsze kroki będą patrzeć przez najbliższe 5 lat. Dlatego wybierając CIT estoński należy sprawdzić czy rzeczywiście chcesz go utrzymać wraz z nadwyżkami przez 4 lata. Co prawda bieżące orzecznictwo organów podatkowych pozwala na rezygnację z CITu estońskiego wcześniej niż po 4 latach, wówczas jednak, mimo możliwości odroczenia zapłacenia podatku CIT od dochodów skumulowanych w spółce, nie będziesz miał możliwości korzystania z CITu estońskiego w przyszłości.

Podsumowanie


Estoński CIT oferuje możliwość atrakcyjnego i efektownego opodatkowania spółek. I jak zwykle diabeł tkwi w szczegółach. To prawda, że nie jesteśmy w stanie wszystkiego przewidzieć
z chwilą kiedy po takie rozwiązanie sięgniemy. Dlatego również w trakcie prowadzenia przedsiębiorstwa tj. spółki, która korzysta z CITu estońskiego warto sprawdzić, czy jest to dla Twojego biznesu optymalne rozwiązanie i czy można coś w tej układance poprawić?