Wypłata dywidendy, odsetek i należności licencyjnych, a weryfikacja beneficjenta rzeczywistego.

Minister Finansów po raz kolejny odroczył zastosowanie nowych zasad poboru podatku u źródła gdy suma należności na rzecz podatnika przekracza 2 mln zł. Już teraz jednak mamy pełną jasność co do konieczności zachowania daleko posuniętej ostrożności w przypadku zwolnienia lub zastosowania niższej stawki podatku u źródła, w szczególności gry realizujemy wypłaty na rzecz zagranicznych spółek holdingowych.

Rozporządzeniem z dnia 27 czerwca 2019 r, Minister Finansów po raz kolejny odroczył stosowanie art. 26 ust. 2 e ustawy o CIT. Przepis dotyczy obowiązku poboru podatku u źródła od należnych odsetek, dywidend oraz należności licencyjnych i innych przychodów wskazanych w ustawie. Zgodnie z nowelizacją ustawy o CIT, obowiązek ten ma powstać, gdy suma należności na rzecz podatnika w ciągu roku przekracza 2 mln złotych. Oznacza to, że płatnik, wypłacając odsetki, dywidendy, czy należności licencyjne, będzie zobowiązany najpierw pobrać odpowiedni podatek u źródła, a dopiero później on lub podatnik będą mogli ubiegać się o zwrot. 

Należy jednak pamiętać, że inne obowiązki, wprowadzone na skutek nowelizacji, obowiązują płatników już od 1 stycznia 2019r. Chodzi o wymogi zawarte w art. 26 ust. 1 ustawy o CIT, dotyczące dochowania należytej staranności przy ustalaniu rzeczywistego beneficjenta oraz weryfikowaniu warunków zastosowania niższej stawki, zwolnienia lub warunków niepobrania podatku. Płatnicy każdorazowo powinni ocenić, czy podmiot, na rzecz którego następuje wypłata, faktycznie jest ekonomicznym właścicielem należności, prowadzącym rzeczywistą działalność gospodarczą. Stosowanie zasad należytej staranności obejmuje wszelkie wypłaty, które podlegają opodatkowaniu podatkiem u źródła, a zatem odnosi się do podmiotów zagranicznych, jak również krajowych. 

W dniu 19 czerwca 2019r. Ministerstwo Finansów opublikowało projekt objaśnień w zakresie zasad poboru podatku u źródła. Projekt ten prezentuje m.in. spojrzenie fiskusa na to jak powinien być oceniany status rzeczywistego odbiorcy należności czy jakie działania należy podjąć w celu spełnienia przesłanek należytej staranności. 

W ocenie Ministerstwa Finansów na to, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, powinno wskazywać istnienie substratu majątkowo-osobowego w danym państwie.

Oceniając tę przesłankę należy, więc wziąć pod uwagę w szczególności czy:

  • w danym państwie istnieje przedsiębiorstwo, w ramach którego dany podmiot faktycznie wykonuje czynności stanowiące działalność gospodarczą, w tym w szczególności czy ten podmiot posiada lokal, wykwalifikowany personel, wyposażenie wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej; 
  • dany podmiot nie tworzy struktury funkcjonującej w oderwaniu od przyczyn ekonomicznych; 
  • istnieje współmierność między zakresem działalności prowadzonej przez dany podmiot a faktycznie posiadanym przez ten podmiot lokalem, personelem lub wyposażeniem 
  • zawierane porozumienia są zgodne z rzeczywistością gospodarczą, mają uzasadnienie gospodarcze i nie są w sposób oczywisty sprzeczne z ogólnymi interesami gospodarczymi danego podmiotu; 
  • podmiot samodzielnie wykonuje swoje podstawowe funkcje gospodarcze przy wykorzystaniu zasobów własnych, w tym obecnych na miejscu osób zarządzających.

Wątpliwości płatnika powinien wzbudzać brak u odbiorcy należności adekwatnie wynagradzanej i ponoszącej odpowiedzialność za wykonywane zadania kadry, która ma umocowanie do podejmowania decyzji, czy też rejestracja spółki w tzw. wirtualnym biurze. 

Z projektu objaśnień wynika także wprost, że „podejrzane” jest posiadanie statusu beneficjenta rzeczywistego przez spółkę holdingową ze względu na to, iż w ocenie Ministerstwa podmioty takie często działają jako podmiot pośredniczący (conduit company). 

„Minimalny substrat majątkowo-osobowy podmiotu holdingowego, przyjmujący przykładowo formę zatrudnienia niewielkiej liczby pracowników (w szczególności nie więcej niż 1-2 pracowników), niejednokrotnie na część etatu, niewystarczające kompetencje tych pracowników (tj. brak atrybutu ostatecznej decyzyjności w zakresie zarządzania posiadanymi aktywami – udziałami, kapitałem, wartościami niematerialnymi i prawnymi), nieadekwatność wynagrodzeń do formalnie pełnionych funkcji (np. wynagrodzenie zbyt niskie w relacji do rzekomego zarządzania wielomiliardowym portfelem aktywów), brak stałych pomieszczeń dostępnych dla spółki, brak wyposażenia w sprzęt oraz oprogramowania pozwalającego na podejmowanie decyzji, np. możliwość analizy rentowności inwestycji, może implikować niespełnienie przesłanek koniecznych do zakwalifikowania wspomnianego podmiotu jako rzeczywistego właściciela otrzymanych płatności.” PODAJE RESORT

Zgodnie z projektem stopień dochowania należytej staranności determinowany jest sumą należności (z wszelkich tytułów, podlegających podatkowi u źródła) wypłaconych w roku podatkowym na rzecz konkretnego podmiotu. 

W objaśnieniach znalazły się dość konkretne przykłady, jakie dane podatnika należy zweryfikować przy poszczególnych poziomach wypłat czy jakie dokumenty powinien posiadać płatnik, aby wykazać się należytą starannością w danej sytuacji. I tak obowiązek dochowania należytej staranności może być uznany za spełniony przykładowo wówczas, gdy łączna kwota wypłat należności, wypłaconych na rzecz podmiotu niepowiązanego, nie przekracza kilkudziesięciu tysięcy złotych w roku podatkowym, a płatnik posiada oryginał certyfikatu rezydencji lub jego kopię. W sytuacji płatnika dokonującego wypłat w łącznej kwocie 500 tys. zł w ciągu roku wystarczające byłoby posiadanie certyfikatu rezydencji podatnika oraz oświadczenie podatnika, że spełnia warunki do zastosowania niższej stawki podatku albo zwolnienia lub niepobrania podatku. W przypadku wypłat na wyższe kwoty (np. kilkaset tysięcy złotych lub więcej) adekwatne jest, że płatnik powinien przyjąć wyższy standard należytej staranności. przykładowo uzyskując opinię niezależnego audytora w zakresie działalności odbiorcy należności, sporządzoną na podstawie zestawienia dokumentów z faktyczną substancją biznesową i przepływami podatnika. 

Niezachowanie przez płatnika należytej staranności przy pobieraniu podatku skutkować może pociągnięciem go do odpowiedzialności za niepobrany podatek. W takiej sytuacji konieczne staje się uregulowanie zaległości podatkowej wraz z odsetkami, a nawet możliwa jest odpowiedzialność karno-skarbowa płatnika. 

Mimo że publikacja projektu rozwiała część wątpliwości, to jednak nowe wymogi są nadal źródłem wielu niejasności, zwłaszcza w kontekście kryteriów oceny zachowania należytej staranności przez płatników. 

W przypadku pojawiających się u płatnika wątpliwości, nawet przy wypłatach nieprzekraczających progu 2 mln zł, zasadnym może się okazać konieczność pobrania podatku u źródła od dokonywanej wypłaty, a następnie w zależności od sytuacji, wystąpienie przez podatnika lub płatnika o zwrot nadpłaconego podatku.

Podstawa prawna: 

  1. Art. 26 ust. 2e Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
  2. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 2018 r. w sprawie wyłączenia lub ograniczenia stosowania art. 26 ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych 
  3. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 czerwca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyłączenia lub ograniczenia stosowania art. 26 ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych 
  4. Projekt objaśnień podatkowych z dnia 19 czerwca 2019 r.